Memler Neden Ölür? Türkçe-Vietnamca Çeviri Faciası

Merhaba sevgili GoTxt öğrencileri! Ben Linh. Bugün sizlerle, dil öğrenirken en çok güldüğümüz ama aslında derin bir ders çıkardığımız bir konuyu konuşacağız: bản dịch theo nghĩa đen, yani birebir çeviri. Hepimiz biliyoruz ki bir şakayı kelime kelime çevirdiğinizde, o şakanın ruhu genellikle buharlaşıp gider. Hani Türkçede

deriz ya, bunu Vietnamcaya tôi sẽ không nói với bạn “mì” diye çevirirseniz, karşınızdaki insan sadece size boş boş bakar. İşte bugün, bu komik ve bazen trajikomik çeviri hatalarını, Vietnamca öğrenirken karşılaştığımız gerçek örneklerle inceleyeceğiz. Hazırsanız, kahkahalar eşliğinde dilin derinliklerine iniyoruz!

Vietnam’da Ne Anlama Gelir?

Türkçede birine «Ağzına taş mı aldın?» diye sorarız, yani «neden sessizsin?» demek isteriz. Şimdi bunu Vietnamcaya birebir çevirmeyi deneyelim: bạn có ngậm đá trong miệng không? Eğer bunu Hanoi’de bir kafede söylerseniz, karşınızdaki kişi ciddi ciddi ağzında taş olup olmadığını kontrol edebilir. Vietnamcada aynı anlamı vermek için im lặng như hến (midye gibi sessiz) deyimini kullanırız. Gördünüz mü? Bir dildeki taş, diğer dilde midye olabiliyor! İşte bu yüzden, kelime kelime çeviri yapmak yerine, kültürün o dile nasıl sindiğini anlamak gerekiyor. Bu deyimi öğrenmek, Vietnamlı arkadaşlarınızla aranızdaki buzları eritmenin en hızlı yolu.

«Kedi Fareyi Oynuyor» mu, «Kedi Fareyle Oynuyor» mu?

İnternet memlerinin en büyük düşmanı, birebir çeviridir. Mesela ünlü kedi memesini ele alalım. Türkçede «Kedi fareyle oynuyor» deriz, bu masum bir cümledir. Fakat Vietnamcada bu ifadeyi con mèo đang chơi với con chuột diye çevirdiğimizde, bu sadece bir hayvan davranışını anlatır. Ama asıl komik olan, İngilizcedeki «cat got your tongue?» (kedi dilini mi yuttu?) ifadesini Vietnamcaya çevirmek. Bunu mèo lấy mất lưỡi của bạn rồi à? diye çevirirseniz, Vietnamlılar önce güler, sonra sizin yabancı olduğunuzu anlar. Bu yüzden, bir memi paylaşmadan önce, onun kültürel bağlamını bilmek şart. Aksi takdirde, komik olmak isterken farkında olmadan meme chết (ölü meme) yaratırsınız.

Deyimlerin Savaşı: Türk Kahvesi mi, Vietnam Çayı mı?

Her dilin kendine has deyimleri, o dilin tarihini anlatır. Türkçedeki «İşten artmaz, dişten artar» atasözünü düşünün. Bunu Vietnamcaya không dư từ việc, chỉ dư từ miệng diye çevirdiğimizde, anlam tam oturmuyor. Vietnamcada bunun karşılığı miệng ăn núi lở (ağız yerse dağ bile erir) gibi daha sert ve abartılı bir ifadedir. İki kültürün de aynı duruma farklı pencerelerden baktığını görüyoruz. Türkler tasarrufu dişten, Vietnamlılar ise doğanın gücünden örnek veriyor. Bu farklılıkları görmek, dil öğrenmenin en keyifli yanı. Bir dahaki sefere bir deyim duyduğunuzda, onu çevirmeye çalışmak yerine, kendi dilinizdeki karşılığını düşünün ve farkı anlamaya çalışın. Bu, beyninizi gerçekten çalıştıran bir egzersizdir.

Pratik Zamanı: Kendi Memini Yarat!