İspanyolcada Olmazsa Olmaz 4 Fiil: Ser, Estar, Tener ve Hablar

İspanyolca öğrenmeye başladığında ilk karşına çıkan şey, her yerde karşına çıkan o dört fiildir: ser, estar, tener ve hablar. Bunlar sanki dilin dört ana direği gibidir; bunları bilmeden ne bir sohbet başlatabilirsin ne de birini anlayabilirsin. Ama burada bir yakalama var: Türkçedeki

fiili, İspanyolcada ikiye bölünmüş durumda. Evet, yanlış duymadın. Bir dilde iki tane var ve bunları karıştırmak, bir Türk için oldukça doğal bir hata. Bu yazıda bu dört fiilin can damarlarını, hangi durumda hangisini kullanacağını ve en sık yapılan hataları konuşacağız. Hazırsan başlayalım, çünkü bu dört fiil olmadan İspanyolca konuşmak, bisikletsiz bisiklet sürmeye çalışmak gibidir.

Bir

Olmak

Yetmez: Ser ve Estar

İspanyolcada

fiilinin iki farklı kişiliği var. Ser kalıcı olanı anlatır: kim olduğunu, nereli olduğunu, mesleğini. Estar ise geçici durumları, ruh halini ve bulunduğun yeri söyler. Mesela «Ben öğretmenim» derken soy profesora dersin. Ama «Bugün yorgunum» demek istersen estoy cansada demelisin. Aradaki farkı anlamak için şu örneğe bak: Ella es muy alegre («O neşeli biridir» - karakteri) ve Ella está alegre hoy («O bugün neşeli» - şu anki hali). İkisi de Türkçede «neşeli olmak» gibi görünse de İspanyol zihninde çok farklılar. Bu ayrımı öğrenmek, dilin ruhunu anlamak demek.

Tener: Sahip Olmanın Gücü

Türkçede «sahip olmak» deriz ama İspanyolcada tener fiili çok daha geniş bir alanı kaplar. Sadece maddi şeylere sahip olmayı değil, duyguları ve fiziksel durumları da anlatır. «Açım» demek için tengo hambre dersin (kelime kelime: «açlığa sahibim»). «Üşüyorum» demek için tengo frío, «susadım» için tengo sed. Hatta «kaç yaşındasın?» sorusu bile ¿Cuántos años tienes? şeklindedir, yani «kaç yıla sahipsin?» gibi. Türkçedeki mantıktan oldukça farklı bu. Ayrıca tener que kalıbı zorunluluk belirtir: Tengo que estudiar («Çalışmak zorundayım»). Bu fiil, günlük konuşmanın neredeyse yarısını oluşturur, o yüzden çekimlerini avuç içi gibi bilmek şart.

Hablar: Konuşmanın Anahtarı

Dil öğreniyorsun, o halde en çok kullanacağın fiil kesinlikle hablar (konuşmak) olacak. Hablo español («İspanyolca konuşuyorum»), ¿Hablas inglés? («İngilizce konuşuyor musun?») — bu ikisi ilk günden işine yarar. Ama dikkat: İspanyolcada özne zamirlerini sık sık atlarız çünkü fiil çekimi zaten kimi kastettiğimizi söyler. Hablo dersen «ben konuşuyorum», hablas dersen «sen konuşuyorsun» demektir. Bu yüzden bu fiilin çekimlerini ezberlemek, cümle kurmanın en hızlı yoludur. Ayrıca hablar de kalıbı «hakkında konuşmak» demektir: Hablamos de la película («Film hakkında konuştuk»). Konuşma fiili olmadan bir dil öğrenmek, yüzmeyi bilmeden denize girmek gibidir.

Yapmak ve Etmek: Hacer