İspanyolca öğrendin ama hâlâ "yabancı" mı konuşuyorsun? 4 gramer tuzağı

Öğrencilerim bana sık sık aynı şeyi söylüyor: "Lucía, kuralları biliyorum, fiilleri çekiyorum, kelime dağarcığım da fena değil. Ama Madrid'de biriyle konuşunca bana 'nerelisin?' diye soruyorlar, daha ikinci cümlede." İşte bu yazının konusu tam olarak bu. Sorun bilgi eksikliği değil; sorun, Türkçede bir şeyi anlatmak için kullandığın aracın İspanyolcada başka bir araca denk gelmesi. Türkçe anlamı çoğu zaman entonasyon, kelime sırası ve bağlam üzerinden taşır. İspanyolca ise aynı anlamı gramer morfemleri ile taşır: özne zamirleri, nesne zamirleri, geçmiş zaman seçimi. Yani "doğru" cümle kurarsın ama karşı taraf lo hiciste ile hiciste arasındaki farkı duyar ve seni hemen konumlandırır. Gelin, bu dört tuzağa tek tek bakalım.

1. "Doğru" ile "doğal" arasındaki uçurum

Türkçede bir fiili çekerken özneyi zaten fiilin sonuna gömüyorsun: "geldim", "geldin", "geldi". İspanyolcada da benzer bir şey var, vine, viniste, vino. Ama fark şu: Türkçede özne zamirini eklemek neredeyse gereksiz, hatta bazen tuhaf. İspanyolcada ise yo vine demek bazen sadece vurgu, bazen de "ben geldim, o değil" demek. Öğrenci bunu bilmediği için ya her cümleye yo,

, serpiştiriyor ya da hiç kullanmıyor. İkisi de bir yerde patlıyor. Doğru olan, bağlamın belirlediği şey.

2. Dört gramer tuzağı

Aşağıdaki tablo, Türkçe konuşanların en sık düştüğü dört tuzağı özetliyor. Sol taraf senin kafandaki Türkçe mantık, sağ taraf İspanyolcanın beklediği şey.

Bu tabloyu bir ezber listesi gibi değil, bir teşhis aracı gibi kullan. Hangi satırda kendini görüyorsan, oradan başla.

3. Neyi kastediyorsun, karşı taraf ne duyuyor?

En klasik örnek pretérito ile imperfecto farkı. Sen "dün sinemaya gittim" demek istiyorsun ve Ayer fui al cine diyorsun. Bu doğru. Ama "çocukken sinemaya giderdim" demek istediğinde de aynı fiili çekip Cuando era niño, fui al cine dersen, İspanyol kulağı bunu "çocukken bir kez sinemaya gittim" diye duyar. Doğru olan iba al cine olurdu. Aynı şey gustar için geçer: Yo gusto el café demek, İspanyolcada neredeyse "ben kahveye hoş geliyorum" gibi tuhaf bir anlam taşır. Doğrusu

. Bu cümlede özne kahvedir, sen değilsin.

Bir de nesne zamirleri var. "Kitabı gördüm" derken Lo vi demen gerekir, çünkü libro eril. Ama "masayı gördüm" dersen La vi olur, çünkü mesa dişil. Türkçede bu ayrım yok; sen sadece "onu gördüm" dersin ve iş biter. İspanyolca ise o "onu"nun cinsiyetini senden ister.

4. Tipik bir hatayı parçalayalım