Rusça «класть» fiili: neden bu kadar zor ve nasıl kolayca öğrenilir

Merhaba, ben Галина. Yıllardır Türk öğrencilere Rusça öğretiyorum ve şunu net söyleyebilirim: en çok gözyaşı dökülen konu fiillerin «görünüş» (вид) meselesidir. Bugün tek bir fiile odaklanacağız —

. Türkçede «koymak, koymak, koymak» diye tek kelimeyle geçiştirdiğimiz şey, Rusçada iki ayrı hayat yaşıyor. Öğrencilerim derste я кладу книгу на стол demek isterken bir anda я ложу книгу diyor ve sınıfta buz gibi bir sessizlik oluyor. Çünkü ложить diye bir mastar yok — en azından edebî Rusçada yok. Bu yazıda класть fiilini didik didik edeceğiz, formları tablolara dökeceğiz ve o meşhur tuzağı bir daha asla unutmayacak şekilde kafanıza kazıyacağız.

Neden класть bu kadar kafa karıştırıcı?

Sorunun kökü şu: Rusçada класть (bitmemiş, süreç) ve положить (bitmiş, sonuç) aynı anlamın iki yüzü. Türkçede «koyuyorum» hem şu anki eylemi hem de sonucu kapsar, o yüzden beyniniz otomatik olarak tek fiil arıyor. Ama Rus, koyma işlemi sürerken класть der, iş bittiğinde положить der.

Bir de o meşhur yasak var: ложить mastarı yoktur. Sadece положить vardır. Ama dikkat — ложу biçimi de yoktur! Doğrusu я кладу. Öğrencilerim en çok burada takılıyor.

Şimdi çekimleri görelim

Класть düzensiz bir fiildir ama korkmayın — kalıbı bir kez oturtunca gerisi gelir. Şimdiki zaman:

Geçmiş zamanda cinsiyete göre değişir: клал (o, erkek), клала (o, kadın), клало (o, nötr), клали (onlar). Gelecek zaman ise положить ile kurulur: я положу, ты положишь, он положит.

Türk öğrencilerin üç klasik hatası

Birincisi, az önce söylediğim ложить tuzağı. İkincisi, «koymak» anlamına gelen ставить ile karıştırmak. Ayakta duran şeyleri ставить ile koyarsınız (bardak, vazo), yatan şeyleri класть ile (kitap, kağıt, para). Üçüncüsü, geçmiş zamanda cinsiyeti unutmak — «O koydu» derken Rus, kadın için она клала der, она клал demez.

Ezber hilesi: кладу ile положу kardeştir

Şöyle düşünün: кладу şu anki elinizin hareketi, положу ise o hareketin noktası. Bir de şu ritmi aklınızda tutun — кла-ду, кла-дёшь, кла-дёт hep aynı kökten akar, sadece sonu değişir. Положить ise baştan sona tek parça, bölünmez bir eylem.