Portekizce Öğrenirken "Doğru" Ama Kulağa Tuhaf Gelen 4 Dilbilgisi Tuzağı

Öğrencilerim bana sık sık "Ana, cümlem doğru ama neden kimse böyle konuşmuyor?" diye soruyor. Haklılar. Portekizce dilbilgisi kurallarını hatasız uyguluyorsunuz, ama karşınızdaki Brezilyalı bir an durup size bakıyor. Çünkü dilbilgisi doğruluğu ile doğallık aynı şey değil. Türkçede bir şeyi

diyerek değil, tonlamayla, kelime sırasıyla, bağlamla anlatırsınız. Portekizcede ise bu işi çoğu zaman fiil çekimi ve edatlar üstlenir. Bu yazıda, "gramer olarak kusursuz ama kulağa tuhaf gelen" dört tuzağı konuşacağız. Amacım sizi utandırmak değil; ile soar brasileiro arasındaki farkı göstermek.

Neden "Doğru" ≠ "Doğal"?

Türkçe, eylemleri ve niyetleri çoğunlukla cümlenin sonuna saklar. "Kahve istiyorum" derken fiil sonda, tonlama düz. Portekizcede ise niyet genelde fiilin kendisinde kodlanır.

demek dilbilgisel olarak doğru. Ama bir kafede bunu söylerseniz, garson size "peki, istiyorsun, eee?" der gibi bakar. Çünkü doğal olan ya da Me vê um café gibi yapılardır. Görüyorsunuz: aynı anlam, ama fiil zamanı ve kipi bambaşka bir sosyal mesaj taşıyor.

Türkçede "rica etmek" için tonlamayı yumuşatırsınız. Portekizcede ise fiili geçmişe çekersiniz. İşte ilk tuzak: kibar olmak için zaman değiştirmek.

Tuzak 1: Kibar Rica = Geçmiş Zaman

Türkçede "Bir kahve alabilir miyim?" dersiniz, fiil şimdiki zaman. Portekizcede kibar rica neredeyse her zaman geçmiş zamanla kurulur.

Quero demek yasak değil; ama bir yabancıya, bir müşteriye ya da bir üstünüze söylerseniz, emir gibi tınlar. Türkçede emir kipi ayrı bir çekimdir, Portekizcede ise kip kaymasıyla yapılır.

::say Queria um café, por favor.

Tuzak 2: "Sen" mi "Siz" mi Belirsizliği

Türkçede sen ve siz net ayrılır. Portekizcede você çoğu Brezilya bölgesinde "sen" anlamında kullanılır ama fiili üçüncü tekil şahısla çekilir. Bu, Türk kulağına "siz" gibi gelir. Sonuç: ya fazla resmi konuşursunuz ya da samimiyet kurmaya çalışırken mesafe koyarsınız.

Gördüğünüz gibi você hem samimi hem nötr olabilir. Türkçedeki "siz" kibar çoğulunun birebir karşılığı yok; bu yüzden cümleleriniz doğru ama mesafesi yanlış olur.

Tuzak 3: Edat ve Fiil Arkadaşlığı

Türkçede "gitmek" fiili "-e" ister: eve gidiyorum. Portekizcede ir fiili a ya da para ile kullanılır ve bu seçim anlamı değiştirir. Vou para casa "evime gidiyorum" demektir. Vou a casa ise "birinin evine gidiyorum" gibi tınlar. Yanlış edat, dilbilgisi hatası değil; ama niyeti bozar.