Japoncada Olmazsa Olmaz 4 Fiil: **いる**, **ある**, **する**, **言う** ile Hayat Kurtaran Temeller

Merhaba! Ben Yuki. Japonca öğrenmeye başladığınızda ilk karşılaştığınız şey genelde alfabe ya da selamlaşma olur. Ama asıl kapıyı açan anahtar, cümlelerin bel kemiği olan fiillerdir. Bugün size Japoncanın

göstereceğim: いる (iru), ある (aru), する (suru) ve 言う (iu). Bu dördünü avucunuzun içi gibi bilirseniz, Tokyo sokaklarında kaybolsanız bile derdinizi anlatabilir, hatta yeni arkadaşlıklar kurabilirsiniz. Bu fiiller o kadar temel ki, onlarsız bir Japonca cümle düşünmek neredeyse imkânsız. Hadi gelin, bu dört sihirli kelimeyi birlikte inceleyelim ve günlük hayatta nasıl kullanıldıklarını keşfedelim.

1. いる ve ある: Canlı mı, Cansız mı? (Var Olmanın İki Yüzü)

Türkçede

için tek bir fiil kullanırız ama Japoncada bu iş ikiye ayrılır. Bu, Japon kültürünün doğaya ve nesnelere verdiği önemi gösterir. İnsanlar, hayvanlar ve diğer canlılar için いる (iru) kullanılır. Örneğin,

demek isterseniz: 猫がいます (Neko ga imasu) dersiniz. Dikkat edin, kibarlık eki ます (masu) ile birlikte kullandık. Ama bir ağaç, bir araba ya da bir fikir için ある (aru) kullanılır: 車があります (Kuruma ga arimasu) yani

. Bu ayrımı unutmak, "annem masada duruyor" gibi komik yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Bu yüzden Japonca öğrenenlerin ilk işi, bu iki fiilin canlı/cansız ayrımını kafasına kazımaktır.

2. する: Her Şeyi Yapan Sihirli Değnek

Japoncada fiil türetmenin en kolay yolu する (suru) fiilini kullanmaktır. Bu fiil, İngilizcedeki "do" gibi düşünülebilir ama çok daha güçlüdür. İsimlerin sonuna gelerek onları eyleme dönüştürür. Örneğin, "ders çalışmak" demek için 勉強する (benkyou suru), "alışveriş yapmak" için 買い物する (kaimono suru) kullanılır. Spor yaparken de işin içindedir: テニスをする (tenisu o suru) yani "tenis oynamak". Bu fiil o kadar esnektir ki, günlük konuşmanın neredeyse yarısını kaplar. Yeni bir fiil duyduğunuzda ve emin olamadığınızda, büyük ihtimalle する ile yapılmıştır. Bu yüzden bu fiili iyice kavramak, kelime dağarcığınızı anında ikiye katlar.

3. 言う: Söylemek ve İfade Etmek

İletişimin kalbi olan 言う (iu), "söylemek" veya "demek" anlamına gelir. Bu fiil, düşüncelerimizi ve duygularımızı aktarmanın anahtarıdır. Örneğin, birine "Merhaba" demek için 「こんにちは」と言います ("Konnichiwa" to iimasu) ifadesini kullanırız. Buradaki と (to) parçacığı, alıntı yaparken kullanılır ve "şöyle der" anlamını verir. Ayrıca, bir şeyin adını söylerken de kullanılır: これは何と言いますか？ (Kore wa nan to iimasu ka?) yani "Buna ne denir?". Bu fiil, sadece konuşmayı değil, aynı zamanda bir şeyin nasıl adlandırıldığını da ifade eder. Japoncada "adını söylemek" ile "var olmak" arasındaki bu ince bağ, dilin ne kadar düşünsel olduğunu gösterir.

4. Pratik Cümlelerle Dört Fiili Birleştirelim