Endonezce’de Okulda Öğretmeyecekleri 4 Sokak Dili Kelimesi

Merhaba! Dewi burada. Biliyorum, biliyorum — ders kitaplarındaki Endonezce çok temiz, çok resmi. Ama Cakarta’ya gidip bir kafede oturduğunda ya da Endonezyalı bir arkadaşının WhatsApp mesajını açtığında, o kitaptaki cümlelerin hiçbirini duymayacaksın. Dil dediğin şey yaşayan bir organizma; tıpkı İstanbul sokaklarındaki Türkçenin, TRT spikerinin Türkçesinden farklı olması gibi. Bugün sana öğreteceğim 4 kelime, Endonezce’nin “arka sokaklarında” dolaşmanı sağlayacak. Bunları duyunca artık gözlerin faltaşı gibi açılmayacak. Hadi başlayalım!

1. Santai — “Kasmayalım” Demenin En Kestirme Yolu

Ders kitabın sana “rahat ol” demek için tenang ya da jangan khawatir öğretir. Ama gerçek hayatta kimse öyle konuşmuyor! Santai kelimesi, “sakin ol”, “takma kafana”, “akışına bırak” anlamlarına geliyor. Bir arkadaşın sınavdan kötü not aldığında ya da trafikte mahsur kaldığında ona santai aja dersin. Buradaki aja da “sadece” demek, yani “sadece sakin ol” gibi bir havası var. Türkçedeki “kasma” kelimesinin birebir karşılığı gibi düşünebilirsin. Endonezyalılar bu kelimeyi o kadar çok kullanıyor ki, günlük sohbetin neredeyse yarısı bu kelime etrafında dönüyor diyebilirim. Şunu da unutma: santai sadece bir kelime değil, aynı zamanda bir yaşam felsefesi. Onlar işleri asla büyütmezler, her şeyi santai karşılarlar.

2. Wkwkwk — Kahkahanın Dijital Hali

Türkçede gülerken “hahaha” yazarız, bazen de “asdfghjkl” diye klavyeye yüzümüzü koyarız. Endonezce’de ise kahkahanın dijital karşılığı wkwkwk! Evet, yanlış duymadın. “W” harfiyle başlayan bu kahkaha, Endonezya internetinin imzası gibi. Neden wkwkwk? Çünkü Endonezce’de “w” harfi “v” gibi okunur, yani aslında “vkvkvk” gibi bir ses çıkarıyorlar ama yazarken wkwkwk yazıyorlar. Bir arkadaşın sana komik bir video attığında ya da bir şaka yaptığında, ona wkwkwk yazman yeterli. Ne kadar çok “wk” eklersen, o kadar çok güldüğünü anlarlar. Bazen göreceğin wkwkwkwkwk uzunluğundaki mesajlar, o kişinin gerçekten yere yatıp güldüğü anlamına gelir. Bu kelimeyi bilmeden Endonezya sosyal medyasında gezinmek, elinde Türkçe-İngilizce sözlükle Çin pazarında dolaşmaya benzer.

3. Baper — Duygularını Kontrol Edememek

İşte bu kelime, Endonezce’nin en sevdiğim kelimelerinden biri çünkü tek bir kelimede muazzam bir anlam sıkıştırılmış. Baper, aslında bawa perasaan kelimelerinin birleşiminden geliyor; “duygu taşımak” gibi bir anlama geliyor. Ama kullanımı şöyle: Bir arkadaşın sana çok basit bir şaka yaptı ve sen alındın, bozuldun, için burkuldu. İşte o an baper olmuşsun demektir. Türkçedeki “alınganlık yapmak” ya da “üstüne alınmak” fiillerine çok yakın. Bir arkadaşın sana “Jangan baper dong!” derse, “Alınma be kardeşim!” diyor demektir. Bu kelime Endonezya’da o kadar popüler ki, filmlerde bile başlık olarak kullanılıyor. Birini sinirlendirmek ya da duygusal bir tartışma başlatmak istiyorsan, tam da bu kelimeyi kullanman yeterli.

4. Mager — Tembelliğin Zirvesi