Gramer Doğru ama Kulağa Tuhaf Geliyor: Türklerin Endonezcede Sık Düştüğü 4 Tuzak

Merhaba, ben Dewi. Yıllardır Türklere Endonezce öğretiyorum ve şunu fark ettim: öğrencilerim kuralları harika öğreniyor, ama konuşmaya başlayınca karşı taraf bir saniye durup «Bu biraz tuhaf geldi» diyor. Sebep genelde kelime hatası değil; cümlenin kokusu. Türkçede tonlama, vurgu ve kelime sırasıyla yaptığın işi Endonezcede gramer yapıyor. Mesela «ben seni bekliyorum» demek istediğinde Saya menunggu kamu dersen teknik olarak yanlış değil — ama kulağa robot gibi gelir. Doğal hali Aku sedang menunggu kamu ya da daha rahatı Aku nungguin kamu. Gördün mü? Aynı anlam, bambaşka bir his.

Neden «Doğru» ile «Doğal» Aynı Şey Değil?

Türkçe eklemeli bir dil; anlamı çoğu zaman sona eklediğin parçacıklarla kurarsın. Endonezce ise anlamı bağlam ve zaman zarfları üzerinden taşır. Türk öğrenci otomatik olarak «Ben gidiyorum» yapısını Saya pergi diye çeviriyor. Sorun şu: Saya pergi tek başına «gidiyorum» da olabilir, «gideceğim» de, «gittim» de. Nativesi bunu Saya mau pergi (gideceğim), Saya sudah pergi (gittim) ya da Saya sedang pergi (şu an gidiyorum) diye ayırır. Yani Türkçede fiil çekimiyle verdiğin bilgiyi, Endonezcede zaman kelimesiyle veriyorsun. Bu yüzden «gramerim doğru ama tuhaf» hissi çıkıyor.

4 Gramer Tuzağı: Türkçeden Endonezceye

Türkçede «geldim, geliyorum, geleceğim» tek fiille çözülür. Endonezcede fiil sabit kalır. Karşılaştırma:

2. «Sen/Ben» zamirini fazla kullanma tuzağı. Türkçede «ben yaptım» derken özne düşmez. Endonezcede ise sudah makan? diye sorulur, «sen» yok. Kamu sudah makan? dersen ya çok resmi ya da kızgın bir ton çıkar.

3. Yer belirteci sırası tuzağı. Türkçe «eve gidiyorum» der; Endonezce Saya pergi ke rumah. Ama günlük konuşmada Aku mau ke rumah daha doğal. ke edatını atlarsan Aku mau rumah olur ve kulağa «ev istiyorum» gibi gelir — komik durur.

4. Reduplikasyon (ikileme) tuzağı. Türkçede

diye çoğul eklersin. Endonezcede çoğul çoğu zaman anak-anak diye ikilemeyle yapılır. Ama dua anak demek de yanlış değil, sadece «iki çocuk» anlamına kayar. Anak-anak ise «çocuklar (genel)» demek. Bu ince farkı atlarsan cümlen gramatik olarak doğru, ama anlam kaymış olur.

Nativesi Ne Duyar, Sen Ne Demek İstedin?