Endonezce’de Birebir Çeviremeyeceğiniz 5 İfade: Dewi ile Öğrenme Rehberi

Merhaba! Ben Dewi. Bugün size öyle ifadeler getirdim ki, bunları kelime kelime çevirmeye kalkarsanız Google Translate bile size güler. Türkçede “Aklım almıyor” deriz, Endonezcede ise pusing tujuh keliling derler. Şimdi bu ifadeyi kelimesi kelimesine çevirirseniz “yedi kez dönerek baş dönmesi” gibi bir şey çıkar ki, bence kulağa bir lunapark oyuncağı gibi geliyor. İşte dil öğrenmenin en zevkli ve en zor kısmı da bu: mantığa sığmayan, kalıplaşmış ifadeleri öğrenmek. Peki bagaimana cara belajarnya? Yani “bunu nasıl öğreniriz?” İşte bu yazıda tam olarak bunu konuşacağız.

1. “Göz var nizam var” mı, “Ada udang di balik batu” mu?

Türkçede bir işte gizli bir iş olduğunu anlatmak için göz ve nizam deriz. Endonezcede ise aynı anlama gelen deyim şudur: ada udang di balik batu. Kelimesi kelimesine çevirisi “taşın arkasında karides var” demek. Mantıken düşünürseniz karidesin taşın arkasında ne işi var? Ama Endonezyalılar bu deyimi birinin gizli bir niyeti olduğunu anlatmak için kullanır. Örneğin bir arkadaşınız size çok tatlı davranıyorsa ve siz bundan şüpheleniyorsanız, “Jangan-jangan ada udang di balik batu” diyebilirsiniz. Bu, “acaba taşın arkasında karides mi var?” demek değil, “acaba bu tatlılığın altında bir iş mi var?” anlamına gelir.

2. Duyguların Dili: “Tebak” ve “Baper”

Türkçede “hissetmek” fiili işimizi görür, ama Endonezcede “tahmin etmek” anlamına gelen tebak kelimesi bambaşka bir yerde karşımıza çıkar. Mesela “Coba tebak!” dediğimizde bu “Hadi tahmin et!” demektir. Fakat asıl eğlenceli olan baper kelimesidir. Bu, “bawa perasaan” yani “duyguları taşımak” ifadesinin kısaltmasıdır. Birisine çok çabuk duygusal bağlanıp her şeyi üstüne alınan kişiler için kullanılır. Türkçede “alıngan” deriz ama baper çok daha geniş bir anlam taşır. Bir film izlerken ağlayan arkadaşınıza “Kamu baper banget!” yani “sen çok alıngansın/duygusalısın!” diyebilirsiniz. Bu ifadeyi öğrenmek için kendi hayatınızdan bir anıya bağlayın: en son ne zaman bir şarkı sözüne takılıp kaldınız? İşte o an baper olmuşsunuzdur.

3. Zaman Kavramı: “Jam karet” ile Esnek Olmak

Türk kültüründe “beş dakika” genellikle on beş dakika demektir, bunu biliriz. Endonezya’da ise bu durum o kadar yaygındır ki bunun için özel bir ifade vardır: jam karet. Kelime anlamı “lastik saat” demektir. Yani bir Endonezyalı size “saat 10’da geleceğim” dediğinde bu genellikle 10:30 veya 11:00 demektir çünkü saat lastik gibi esner. Bu ifadeyi öğrenmek için şöyle bir hafıza tekniği kullanabilirsiniz: Gözünüzün önüne bir kol saatinin lastik gibi esneyip uzadığını getirin. Ne kadar komikse o kadar akılda kalıcı olur. Bir arkadaşınız geç kaldığında gülümseyerek “Ah, jam karet lagi ya?” yani “yine lastik saat mi?” diyebilirsiniz.

4. Günlük Hayatta İşe Yarayan Kalıplar