Fransızca’nın Dört Temel Direği: Être, Avoir, Faire ve Dire ile Hayat Kurtaran Cümleler

Merhaba! Ben Sophie. Fransızca öğrenmeye başladığında ilk fark edeceğin şey şu: Türkçe’deki gibi “olmak” ve “sahip olmak” fiilleri her yerde karşına çıkar ama Fransızca’da işler biraz farklı yürür. Bu dört fiil — être (olmak), avoir (sahip olmak), faire (yapmak) ve dire (söylemek) — günlük konuşmanın neredeyse yarısını oluşturur. Bunları bilmeden bir kafede sipariş vermek, bir arkadaşına nasıl olduğunu sormak ya da bir hikâye anlatmak neredeyse imkânsız. Hadi gel, bu dört kahramanı birlikte tanıyalım. Onları ne kadar iyi tanırsan, Fransızca’nın o “karmaşık” görünen yüzü o kadar netleşecek. Kendini Je suis prêt(e) (Hazırım) derken bulacaksın!

Être: “Olmak” Fiilinin Gücü

Fransızca’da être fiili kimlik, durum ve yer belirtmek için kullanılır. Türkçe’de “Ben öğretmenim” derken fiil kullanmayız ama Fransızca’da Je suis professeur demek zorundasın. Bu fiil aynı zamanda geçmiş zaman kurmanın da temelidir. Mesela Je suis allé(e) au marché (Markete gittim) derken être ile kurulmuş bir geçmiş zaman görürsün. Günlük hayatta en çok duyacağın kalıp ise C’est (Bu, o) ifadesidir. C’est magnifique! (Bu muhteşem!) demek için sadece bu iki kelime yeterli. Unutma, être fiilini öğrenmek bir binanın temelini atmak gibidir; gerisi gelir.

Avoir: Sahip Olmanın Sırrı

Türkçe’de “Benim var” deriz ama Fransızca’da J’ai (Benim var) demek için avoir fiilini çekmek gerekir. J’ai un chien (Bir köpeğim var) cümlesi bu fiilin en basit kullanımıdır. Ama işin güzel tarafı şu: avoir sadece sahiplik için değil, yaş ve açlık gibi durumlar için de kullanılır. J’ai faim (Açım) demek için “Ben açım” yerine kelimenin tam anlamıyla “Açlığa sahibim” dersin. Aynı şekilde J’ai soif (Susadım) ve J’ai 25 ans (25 yaşındayım) derken de bu fiili kullanırsın. Bu, Türkçe konuşanlar için biraz ters gelebilir ama kısa sürede alışacaksın. Pratik yaparken Tu as quel âge ? (Kaç yaşındasın?) sorusunu mutlaka dene.

Faire: Yapmanın ve Etmenin Ustası

Faire fiili belki de en yaratıcı olanıdır çünkü “yapmak” anlamının ötesine geçer. Hava durumundan spora, ev işlerinden sanata kadar her yerde karşına çıkar. Je fais du sport (Spor yapıyorum) derken “yapmak” kullanırsın ama Il fait beau (Hava güzel) derken de aynı fiili görürsün. Burada fiil “hava yapıyor” gibi garip bir anlama gelir ama Fransızlar için tamamen normaldir. Ayrıca faire ile birçok deyimsel ifade kurulur: faire la cuisine (yemek yapmak), faire une promenade (yürüyüş yapmak) ve faire attention (dikkat etmek). Bu fiili öğrenmek, kelime hazinene anında yüzlerce yeni ifade ekler. Mesela birine Qu’est-ce que tu fais ? (Ne yapıyorsun?) diye sorarak sohbet başlatabilirsin.