Dört Temel Fiil Olmadan Çince Öğrenilmez: **是**, **有**, **做**, **说**

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Mei. Bugün sizlerle Çince öğrenmenin mutlak temelini oluşturan, onsuz tek cümle bile kuramayacağınız dört dev fiili konuşacağız. İngilizce'de

,

, "to do" ve "to say" ne kadar hayatiyse, Çince'de de 是 (shì), 有 (yǒu), 做 (zuò) ve 说 (shuō) o kadar hayati. Bu fiilleri avucunuzun içi gibi bilmeden ne bir restoranda sipariş verebilirsiniz, ne de yeni arkadaşlarınıza kendinizi tanıtabilirsiniz. Düşünün ki bir marangoza gittiniz ve sadece çekiç, testere, tornavida ve metre verdiler; bu dört aletle her şeyi yapabilirsiniz. İşte bugünkü dersimiz de tam olarak bu. Hadi başlayalım, bu dört sihirli kelimeyi birlikte keşfedelim!

是 (shì) – "Olmak" Fiilinin Sırrı

Çince'de "olmak" fiili göründüğü kadar basit değildir. Türkçe'deki gibi çekimlenmez, zamana göre değişmez. Ama asıl önemli olan, 是 (shì) fiilinin sadece iki şeyi birbirine bağlamak için kullanılmasıdır. Örneğin, "Ben öğretmenim" demek istiyorsanız: 我是老师 (wǒ shì lǎoshī). Buradaki 是 adeta bir eşittir işareti gibi çalışır: Ben = Öğretmen. Ancak dikkat! Sıfat cümlelerinde bu fiili kullanmayız. "Ben yorgunum" demek için "Ben yorgun" anlamına gelen 我很累 (wǒ hěn lèi) deriz, araya 是 koymayız. Bu, Türkçe alışkanlıklarından gelenler için en büyük tuzaklardan biridir. Unutmayın, 是 sadece "A, B'dir" kalıbında kullanılır.

有 (yǒu) – Sahip Olmanın Anahtarı

İkinci kahramanımız 有 (yǒu), "sahip olmak" demektir. Bu fiil Çince'de o kadar yaygındır ki, "var" veya "yok" demek için bile kullanılır. Örneğin, "Benim bir erkek kardeşim var" demek için 我有一个弟弟 (wǒ yǒu yī gè dìdi) deriz. Gördüğünüz gibi, cümle "Ben sahibim bir tane erkek kardeş" şeklinde kuruluyor. Ayrıca, bir yerde bir şeyin olup olmadığını sormak için de kullanılır: "Orada insan var mı?" sorusu 有人吗？(yǒu rén ma?) şeklindedir. Buradaki 有 "var" anlamında kullanılmıştır. Türkçe'deki "sahip olmak" ve "var olmak" kavramlarının ikisini de bu tek fiille karşılayabilirsiniz. Bu da size büyük bir kolaylık sağlar.

做 (zuò) – Eylemin Kalbi

"Yapmak" fiili olan 做 (zuò), Çince'nin en çok yönlü fiillerinden biridir. Yemek yapmaktan, ödev yapmaya, iş yapmaya kadar her şeyde karşınıza çıkar. Örneğin, "Ne iş yapıyorsun?" sorusu 你做什么工作？(nǐ zuò shénme gōngzuò?) şeklindedir. Burada 做 "yapmak" anlamındadır ve "iş" kelimesi olan 工作 ile birlikte kullanılır. Ayrıca "Yemek yapıyorum" demek için 我在做饭 (wǒ zài zuò fàn) ifadesini kullanırız. Buradaki 做 fiili, 饭 (fàn) yani "yemek" kelimesiyle birleşerek "yemek pişirmek" anlamını oluşturur. Bu fiilin güzelliği, birçok isimle birleşerek yeni anlamlar türetebilmesidir. Tıpkı Türkçe'deki "etmek" fiili gibi düşünebilirsiniz: yardım etmek, kabul etmek gibi. Çince'de de 做 birçok kalıbın temelini oluşturur.

说 (shuō) – Konuşmanın Gücü