Bengalcede "yapmak" fiili: **kora** ile tüm zamanları tek seferde çöz

Öğrencilerim bana ilk haftada hep aynı cümleyle geliyor: «Ananya, Bengalcede fiil çekmek imkânsız.» Haklılar da — bir bakıyorsunuz aynı fiil üç farklı görünüme bürünmüş, bir bakıyorsunuz sizin cümlenizdeki fiil hiç değişmemiş. Ama işin sırrı şu: Bengalcede fiiller korkutucu değil, sadece çok çalışkan. Bugün size Bengalcenin belkemiği olan kora (yapmak) fiilini açacağım. Bu fiili öğrendiğinizde, yarından itibaren ami kori (ben yapıyorum), tumi koro (sen yap) ve se korbe (o yapacak) gibi cümleleri kendiniz kurabileceksiniz. kora, günlük konuşmanın yüzde onunu tek başına taşır; yemek yapmak da ranna kora, ödev yapmak da porasona kora — hep aynı kök.

Önce kökü tanıyalım: kora neden bu kadar önemli?

kora fiili, Bengalcede yardımcı fiil olarak da çalışır. Yani tek başına «yapmak» demekle kalmaz, başka kelimelerle birleşip yeni fiiller üretir. İşte bu yüzden bir kez öğrenince onlarca fiili bedavaya getiriyorsunuz:

Gördüğünüz gibi kora hep sonda, hep aynı görevde: eylemi «yapılmış» hale getiriyor. Türkçedeki «etmek» yardımcı fiiline çok benziyor — «yardım etmek», «telefon etmek». Bu benzerliği kafanıza kazıyın, çünkü size yarı yarıya zaman kazandıracak.

Şimdiki zaman: en çok kullanacağınız kalıp

Bengalcede şimdiki zaman, özneye göre ek alır. Burada Türkçe konuşanların ilk tuzağı şu: bizde fiil özneye göre değişir ama Bengalcede saygı seviyesi de fiili değiştirir. tumi (sen, samimi) ile apni (siz, saygılı) aynı fiili farklı çeker.

ami kori

Dikkat: se kore ile tara kore aynı görünüyor. Bengalcede üçüncü tekil ve çoğul çoğu zaman aynı çekimi paylaşır. Bu bir hata değil, dilin kendi ekonomisi.

Geçmiş ve gelecek: kök değişimini yakala

Geçmişte kora kökü kor- olur ve sonuna zaman eki gelir. Gelecekte ise korbo / korbe ailesi devreye girer.

ami korbo

Türkçe konuşanların en sık hatası burada: «Ben yaptım» derken ami kori demek. ami kori şimdiki zamandır, geçmiş değil. Geçmiş için mutlaka korlam demelisiniz. Bir diğer tuzak: korbo ile korbe karıştırmak. korbo «ben yapacağım», korbe «o yapacak». Tek harf, tamamen farklı özne.

Emir kipi ve rica: günlük hayatın can damarı